IN MIJN WERK onderzoek ik hoe ik me kan verhouden tot een werkelijkheid die ik grotendeels niet kan begrijpen of controleren, maar waar ik zelf onlosmakelijk deel van uitmaak. Ik vertrek vanuit lichamelijke ervaring, als een bron van kennis die voorafgaat aan het rationele denken: een manier om de wereld te ervaren, erop te reageren en ermee in beweging te komen.

Ik combineer verschillende manieren van kijken en werken. Door (soms microscopische) waarneming onderzoek ik vormen en structuren en probeer ik grip te krijgen op wat ik zie. Daartegenover staat een fysiek-intuïtieve werkwijze waarin ik met vloeibare materialen als olie, water en inkt processen in gang zet en ruimte geef aan hun eigen dynamiek.

De verhouding tussen het lichamelijke en het rationele speelt daarin een steeds grotere rol. Mijn lichaam is niet de uitvoerder van wat mijn hoofd bedenkt, maar een bron van ervaring, waarneming en kennis. Het denken komt bij voorkeur later: het wil begrijpen, benoemen, ordenen en beoordelen. Ik onderzoek wat er ontstaat wanneer ik de lichamelijke ervaring eerst ruimte geef, voordat het denken haar vastlegt.

Ik zie mijn lichaam en het materiaal als krachtenvelden die elkaar beïnvloeden. Mijn tempo, houding, ademhaling en gebaren brengen beweging op gang, terwijl het materiaal reageert vanuit zijn eigen eigenschappen en dynamiek. Ik stuur en grijp in, maar laat ook toe. Wat ontstaat, is het resultaat van dit samenspel, waarin ik zowel invloed uitoefen als beïnvloed word.

Ik noem mijn atelier wel eens ‘het laboratorium voor het leven’. In het maakproces oefen ik mijn verhouding tot dat wat ik niet kan controleren. Hoe kan ik handelen, aandachtig blijven en reageren zonder vooraf te weten waar iets naartoe gaat? Het werk laten ontstaan in plaats van de uitkomst te bepalen, beïnvloedt inmiddels niet alleen mijn manier van werken, maar ook hoe ik in het leven sta.

In mijn werk voltrekt zich zo de spanning tussen controle en overgave, autonomie en verwevenheid. Ik beïnvloed wat ontstaat, maar word evengoed beïnvloed door de krachten en processen waarvan ik zelf deel uitmaak. Mijn werk is geen beschouwing van de werkelijkheid, maar een lichamelijke ervaring ervan.

(eigen tekst, 2026)

______________________________________________________________________________________________________________

Tienke Zijlstra maakt enorme tekeningen waarvan de grenzen bepaald worden door haar eigen, fysieke bereik. Als een dirigent zwaait en besmeurt ze grote vellen papier met sponzen, gedrenkt in inkt, tot ver over de randen. Dan begint het uitwerken, het verfijnen, indammen en benadrukken. In haar recente werk woekeren lobbige, vleselijke vormen over het papier, ze groeien, grijpen om zich heen, smelten samen, omsluiten, bestrijden, domineren, transformeren: ze lijken ontembaar. Maar niet voor Zijlstra, want hoe onstuitbaar en organisch groeiend haar werk ook oogt, ze regisseert deze lijflijke binnenwereld met de helende precisie van een chirurg, zonder dat deze aan vitaliteit inboet.
Je voelt haar werk eerder dan je het begrijpt. Je grijpt naar je buik zonder dat je het doorhebt, je waant je in de ingewanden van een reusachtig beest, of ben je het zelf? Zijlstra’s werk confronteert je met je eigen lijf, met groeien en bloeden, met processen die dag en nacht doorgaan. Met de gruwelijke zekerheid dat dat alles van waarde kwetsbaar is. En beeldschoon.

(tekst: Caren van Herwaarden, 2022)

Korte indruk uit 2022/2023. Atelier: Tuinbouwschool Frederiksoord.

Tienke Zijlstra (1982) woont en werkt in (het noorden van) Nederland.

Lid van de Nederlandse Kring van Tekenaars sinds 2026